Przemoc psychiczna to słowo, które zabija. To bezkrwawy cios prosto w serce.

Przemoc jest zła! Nie ma niczego, co ją usprawiedliwia! Rujnuje zdrowie i psychikę. Nie ma środowisk, które są od niej wolne…Jest wszechobecna, niestety…Dotyka dzieci, kobiety, mężczyzn, osoby starsze, osoby na wysokich stanowiskach…Tu nie ma żadnych reguł. No może jest jedna: nie widać jej od razu!

Z przemocą mamy do czynienia wtedy, kiedy w relacji jedna strona wykorzystuje swoją przewagę nad drugą, np. mąż nad żoną (lub odwrotnie), rodzic nad dzieckiem, dziecko nad dzieckiem, szef nad pracownikiem itd. 

Ta nierównowaga sił utrudnia samoobronę osoby pokrzywdzonej, ponieważ sprawca jest zdecydowanie silniejszy. Przemoc jest intencjonalnym i zamierzonym działaniem, które ma na celu poniżanie, zadanie cierpienia, po to, by podporządkować sobie i kontrolować ofiarę. Zatem sprawca robi to w określonym celu i jest świadomy skutków swoich działań. W zależności kogo dotyczy wygląda to trochę inaczej, tzn. inaczej wygląda przemoc rówieśnicza, inaczej rodzic dziecko, czy między partnerami w związku.

W tym artykule przyjrzyjmy się temu jak wygląda to w związku. Dane statystyczne pokazują, że więcej kobiet doświadcza przemocy psychiczne j(może tak być, że niewielu mężczyzn to zgłasza), potwierdza to też moje gabinetowe doświadczenie . Zatem przykłady będą dotyczyły kobiet jako osób doświadczających przemocy i mężczyzn, jako sprawców. 

CYKL PRZEMOCY PSYCHICZNEJ

Przemoc nie pojawia się znienacka, jest  procesem, który z biegiem czasu przybiera na sile i cyklicznie się powtarza. Mówimy o cyklu przemocy (występuje zarówno w przemocy fizycznej, jak i psychicznej), który składa się  z trzech podstawowych faz. 

FAZA I

W pierwszej fazie narasta napięcie i agresja sprawcy, który ma o wszystko pretensje, „czepia się”,  potrafi wyprowadzić go z równowagi najdrobniejsza rzecz, każdy pretekst jest dobry, by się pokłócić. 

FAZA II

W drugiej fazie dochodzi do gwałtownej przemocy, wybuchu agresji i rozładowania złości sprawcy. Oczywiście powód może być błahy, co z kolei budzi poczucie winy u ofiary, że do tego doprowadziła ( mówi „mogłąm się nie odzywać”). Dlatego też stara się uspokoić sprawcę i ochronić siebie oraz dzieci. Z jednej strony odczuwa złość, z drugiej  przerażenie, bezradność, wstyd, a nawet niechęć do życia. 

FAZA III

W trzeciej fazie, tzw, „fazie miodowego miesiąca” (miesiąc to umowne określenie, może trwać dłużej, bądź krócej) wszystko się zmienia. Kiedy partner wyładował  swoją złość i zaczyna dochodzić do niego, co zrobił, nagle staje się inną osobą. Próbuje znaleźć racjonalne usprawiedliwienie dla swojego zachowania. Czasami ma poczucie winy i okazuje skruchę, chce wszystko naprawić i załagodzić, jest miły, czuły,  obiecuje, że taka sytuacja się nie powtórzy. Ofiara wierzy w jego słowa, zapominając, że to nie pierwszy raz. Po jakimś czasie (niezbyt długim, ponieważ ta faza jest najkrótsza) znów wróci do fazy pierwszej i drugiej.

Jeśli rozpoznajesz ten cykl w swoim związku, to pamiętaj, że on sam nie zniknie. To Ty musisz powiedzieć stop i przerwać ten zamknięty krąg.

Przemoc psychiczna w związku

JAK ROZPOZNAĆ PRZEMOC PSYCHICZNĄ?

Przemoc emocjonalna bywa tak subtelna, że czasami trudno ją rozpoznać na pierwszy rzut oka. Spójrz na listę najczęstszych przemocowych zachowań :

  • poniżanie, zawstydzanie (także przy innych osobach)
  • ośmieszanie, żartowanie (sprawca nie przestaje, nawet, gdy jest o to proszony; tłumaczy się swoim dużym poczuciem humoru, zarzucając innym brak dystansu do siebie)
  • manipulowanie,
  • agresja słowna, krzyk, wyzwiska, wulgaryzmy
  • podważanie kompetencji rodzicielskich ( „jesteś beznadziejną matką, jak ty wychowujesz dzieci”)
  • narzucanie własnych poglądów („ty chyba jesteś nienormalna, skoro tak myślisz”)
  • oczekiwanie bezwzględnego posłuszeństwa 
  • kontrolowanie  ( nieustanne dopytywanie się, gdzie i z kim wychodzisz, o której będziesz, i dlaczego tak późno, sprawdzanie telefonu, poczty mailowej)
  • krytykowanie (krytykowanie wyglądu, zachowań, sposobu w jaki ofiara gotuje, prowadzi dom, rodziny kobiety, tak naprawdę wszystkiego)
  • wmawianie choroby psychicznej („ty jesteś nienormalna, musisz się leczyć”)
  • chorobliwa zazdrość, zarzucanie zdrady („widziałem jak się na niego patrzyłaś, lecisz na niego”)
  • izolacja społeczna, przez zakazywanie bądź ograniczanie kontaktów z rodziną, czy przyjaciółmi
  • stosowanie gróźb  ( grożenie wyrządzeniem krzywdy fizycznej domownikom), „ jak ode mnie odejdziesz to odbiorę ci dzieci”; „ zniszczę cię”, „ pożałujesz tego”.
  • zastraszanie (wykonywanie groźnych gestów, kopanie w ściany, trzaskanie drzwiami, uderzanie pięścią w stół, rzucanie przedmiotami).
  • grożenie popełnieniem samobójstwa, 
  • znęcanie się nad zwierzętami domowymi 
  • niszczenie rzeczy należących do kobiety
  • obrażanie rodziny i znajomych ofiary
  • publiczne awantury, 
  • wpędzanie w poczucie winy -„to twoja wina, jakbyś mówiła prawdę (kobieta przyszłą do domu 5 minut później), to bym się nie zdenerwował, „ ty mnie nie rozumiesz”, „idziesz ze znajomymi, a mnie zostawiasz samego, a ja cię tak kocham, że wolę być z tobą, a ty wybierasz innych” itd.
  • przemoc ekonomiczna, to szczególny rodzaj przemocy psychicznej, w której sprawca podporządkowuje sobie partnerkę w ten sposób, że uzależnia ją od siebie finansowo. Najpierw oboje decydują się na to, że on pracuje, a ona na jakiś czas zostaje w domu i zajmuje się prowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci, po czym po jakimś czasie on mówi „ ty nic nie robisz, wszystko to jest moje, gdyby nie ja, to byś nic nie miała, beze ,mnie zginiesz, nie poradzisz sobie , muszę ci wydzielać pieniądze, bo źle gospodarzysz itp.” Kobieta musi rozliczać się z paragonów, ciągle prosić o pieniądze, często słyszy, że jest „darmozjadem”, „gołodupcem”.
Możesz także przeczytać...  Mamo, żyjesz?! 

Toksyczni partnerzy  wmawiają swoim ofiarom, że to one są winne tego, czego doświadczają. Bardzo często jest tak, że sprawcy przemocy  przed rodziną i bliskimi grają, udają troskliwych, opiekuńczych i szarmanckich, katami są w czterech ścianach domu…

JAKIE KROKI PODJĄĆ, GDY DOŚWIADCZASZ PRZEMOCY?

Zacznę od tego, żeby nie było tolerancji dla przemocy. Od razu mówić stop! Przemoc ma to do siebie, że przybiera coraz drastyczniejsze formy. Nie bronić sprawcy i nie wstydzić się  mówić o tym, co dzieje się w domu. To sprawca powinien wstydzić się togo, ze dokonuje aktów przemocy, a nie ofiara, a tymczasem jest odwrotnie.

Po pierwsze warto zadbać o wsparcie rodziny, przyjaciół, ponieważ kobieta  potrzebuje dużo siły, by móc się z tego wydostać, zwłaszcza, że sprawca będzie zaprzeczał, że miała miejsce jakakolwiek przemoc.  Przez lata „prania mózgu”, którego doświadczała kobieta pojawia się poczucie niemocy, niewiary w ludzi i bezradność, tak duża, że mówimy o „wyuczonej bezradności”. Dlatego potrzebne są zarówno osoby, jak i instytucje, które będą cały czas pomagać. Jeśli sprawcy zależy na związku zdecydowanie powinien udać się na terapię. Wskazana jest  pomoc psychologiczna i psychoterapeutyczna dla kobiety. 

SKUTKI PRZEMOCY PSYCHICZNEJ

Oczywiście,że takie doświadczenia z dzieciństwa wpływają na ówczesne życie i to zarówno, gdy dziecko doświadcza przemocy fizycznej lub psychicznej, jak i wtedy, gdy jest jej świadkiem.

Okazuje się, że aż 80%-90% dzieci, które są świadkami przemocy psychicznej zdają sobie z tego sprawę (podczas, gdy ich mamy sądzą, że dzieci żyją w nieświadomości). Istnieje ryzyko,że w życiu dorosłym same będą sięgać po przemoc (częściej dotyczy to chłopców), uznając ją za znany sposób rozwiązywania problemów, lub odwrotnie wybiorą sobie przemocowego partnera, same przyjmując postawę bierną i uległą (częściej dotyczy kobiet).

Dodatkowo jest grupa kobiet (widziały jak ojciec znęcał się nad matką), która w obawie przed przemocowym partnerem unika relacji damsko –męskich i wiedzie życie singielki.

U osób, które przez dłuższy czas doświadczały przemocy fizycznej lub psychicznej można zaobserwować szereg negatywnych skutków emocjonalnych takich jak : niska samoocena, zależność emocjonalna od swoich partnerów, poczucie winy, lęk, depresja, izolowanie się od społeczeństwa, podwyższony niepokój, nadużywanie leków, alkoholu, choroby psychosomatyczne.

Zatem zdecydowanie warto udać się na terapię, by zniwelować skutki przemocy fizycznej, bądź psychicznej.

Przydatne instytucje i telefony :

  1. Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie 
  2. Centrum Praw Kobiet 
  3. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej lub Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej – znajduje się w każdej gminie lub mieście
  4. Policja – 997 lub 112
  5. Prokuratura
  6. Telefon wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym 800 70 2222 (czynny całą dobę siedem dni w tygodniu)
  7. Niebieska Linia: 22 668-70-00 (czynna codziennie w godz. 12.00-18.00)
Czytaj więcej na zdrowie!
Jak poradzić sobie ze stresem? Praktyczne rady, które działają.

Zdradzę Ci mój sekret. Czemu pomimo takiego obciążenia stresem nie uginam się pod nim? Jak sobie z nim radzę i Czytaj całość

Mamo, żyjesz?! 

Syn kilka razy zadał swojej mamie pytanie w pewnej cichej poczekalni zapomnianego dworca kolejowego, gdzie słychać było każdy szept. “Mamo, Czytaj całość

Kiedy trudno nawet lubić dziecko…

Każdy rodzic pragnie, żeby jego dziecko było szczęśliwe, ale też większość z nas pragnie tego także dla siebie! I to Czytaj całość

Rozwód… a co z dziećmi?

Rozwód to trudna sprawa dla każdego, zwłaszcza dla dzieci. Z jednej strony statystyki są zatrważające, ponieważ  co trzecie zawarte małżeństwo Czytaj całość

Udostępnij! Powiedz znajomym, że to ważne!

mgr Agnieszka Czajkowska-Wendorff

psycholog, psychoterapeuta, coach