Odporność psychiczna i poczucie własnej wartości jako sposób na radzenie sobie ze zmianą

Zmiana u wielu ludzi wywołuje stres. A obecnie mamy taką  sytuację, że jedno, co jest pewne, to zmiana. W związku z tym codziennie  narażeni jesteśmy na stres. Co nam może pomóc przejść ten wyjątkowy czas? Odpowiedzią jest odporność psychiczna.

Potocznie kojarzy się nam z byciem twardym, ale to coś więcej. To jedna z cech osobowości, która wpływa na to, w jaki sposób radzimy sobie z trudnościami,  stresem i ciągłą presją, bez względu  na okoliczności z jakimi się mierzymy. Osoba odporna psychicznie potrafi zaadaptować się do życia pomimo niesprzyjających warunków, czy doświadczonych traum.  Po okresie wyzwań i dużego stresu powraca do dobrego funkcjonowania. Odporność psychiczna związana jest z czynnikami wrodzonymi, jak i z naszymi doświadczeniami. 

Co wpływa na odporność psychiczną?

Badając przez lata ten temat, psychologowie zidentyfikowali szereg czynników, które mają wpływ na naszą odporność psychiczną. 

Możemy je podzielić na:

  • indywidulane (inteligencja emocjonalna, poczucie humoru)
  • rodzinne (nastroje w rodzinie, zaangażowanie rodziców w pomoc dziecku)
  • środowiskowe (wsparcie od znajomych, wsparcie od instytucji)

Każda z tych grup odnosi się do innego źródła tych czynników. Jak widzisz, nie tylko nasze osobiste predyspozycje definiują odporność, ale także nasze otoczenie. To z kim się kontaktujemy, co nas otacza i w jakie sytuacje się przez to wpędzamy, ma wymierny wpływ na poziom mentalnego dobrostanu i umiejętności radzenia sobie z problemami. 

Co pomaga w budowaniu odporności psychicznej?

Masz zarówno wpływ na siebie, jak i na swoje otoczenie. NIe ważne, czy zaczniesz od pracy nad sobą, czy nad wsparciem ze storny środowiska, to pamiętaj o tym, że jesteś jedyną osobą, z którą na pewno spędzisz resztę życia. 

Jeśli więc wypracujesz w sobie zdrowe i pomocne mechanizmy radzenie sobie z wyzwaniami życiowymi, poradzisz sobie niezależnie od środowiska, czy poziomu wsparcia. 

W budowaniu odporności psychicznej pomagają przede wszystkim:

  • kierowanie się wewnętrznymi  zasadami, niezależnością
  • elastyczność
  • silna motywacja
  • poczucie własnej wartości
  • chęć uczenia się i zdobywania nowych doświadczeń
  • poczucie kompetencji
  • duchowość

Jak widzisz, nie ma na tej liście ani jednej pozycji, na którą nie masz wpływu. I choć łatwiej wprowadzać je mając wsparcie i czując na ramieniu czułą dłoń bliskiej osoby, to wiedz, że nie jest to waunek do podjęcia działania.  

Od czego zacząć budowanie mentalnej odporności?

Spójrz raz jeszcze na powyższą listę. Która z pozycji wydaje Ci się najbliższa? Zastanów się i zapisz jaką jedną rzecz możesz zrobić, by już dziś rozwijać się w przynajmniej jednym z powyższych obszarów. Niech to będzie konkretne postanowienie, np.: 

  • ustalę jakie mam zasady, 
  • zastanowię się co jest moją motywacją 
  • pójdę na kurs zwiększający poczucie własnej wartości
  • nauczę się czegoś nowego,
  • wypiszę w czym jestem dobry itp.

Wiem, że jeśli przechodzisz teraz przez trudny okres w swoim życiu, jak utrata pracy, rozstanie, czy śmierć bliskiej osoby, wdrożenie nowych sposobó myślenia nie będzie łatwe. Z drugiej strony nie sposób nauczyć się jeździć na rowerze czytając artykuły i oglądając filmy instruktażowe, dlatego to może być dla Ciebie najlepsza okazja, by jednocześniej zrozumieć i przetestować w praktyce to, czego się uczysz.

Cztery filary odporności psychicznej

Zgłębiając temat odporności psychicznej natrafiłąm na Petera Clough i Douga Strycharczyk, autorów wspaniałej książki „Odporność psychiczna. Strategie i narzędzia rozwoju”. 

Opisują w niej cztery filary odporności psychicznej:

  • wyzwanie ,  postrzeganie wyzwań i trudności jako szansy (otwierają się nowe perspektywy);
  • pewność siebie , rozumiana jako wiara w swoje możliwości; 
  • zaangażowanie , czyli wytrwałość w działaniu; 
  • poczucie wpływu/kontrola , czyli przekonanie o tym, że to ja mam wpływ na swoje życie.

Również ich podejście i doświadczenia pokazują, że na odporność psychiczną możesz wpływać. Zastanów się, który z tych filarów jest najsilniejszy, a który najsłabszy. Doceń siebie za to co już masz i podejmij decyzję, że zrobisz coś jeszcze, by siebie wzmacniać.

Trzy źródła odporności psychicznej

Inny znakomity autor, Grotberg wskazuje na 3 źrodła odporności, które wynikają z przeświadczenia jakie mam na własny temat, jeśli chodzi o radzenie sobie w sytuacjach trudnych. Zostały nazwane ”ja mam, ja jestem, ja mogę”.

Zauważ, że są to przeświadczenia”, czyli coś, co możesz zmienić. Czym się one charakteryzują i jak na nie wpłynąć?

 „Ja mam” 

To przeświadczenie dotyczy ludzi, którzy są wokół, kochają mnie i wspierają. W trudnych sytuacjach dopada nas samotność, poczucie wyobcowania i drążące myśli przekonanie, że nikomu na nas nie zależy. 

To tylko kłamstwa zmęczonego umysłu, nie mające w sobie grama prawdy. 

Stwórz listę osob, do którym możesz się zwrócić w trudnej sytuacji i trymają ją w widocznym miejscu. To pozwoli Ci pamiętać, że zawsze możesz na kogoś liczyć. 

„Ja jestem” 

To przeświadczenie dotyczy samoświadomości, widzenia siebie jako osoby wartościowej, optymistycznej,  kochanej przez innych. Jeśli masz tendencję do użalania się nad sobą i samobiczowania, lub trzymasz w głowie zapętloną taśmę, mówiącą “Jestem do niczego, to wszystko moja wina, ciągle coś zawalam”, to natychmiast ją wyłącz. 

Wyjmij spal i wyrzuć na śmietnik, bo inaczej zorganizujesz sobie taki między uszami. 

Zamiast tego włącz inną, spokojniejszą, która pozytywnie nastroi Cię na zmienne sytuacje nowej rzeczywistości. 

Stworzysz taką wypisując np. 10 pozytywnych afirmacji na swój temat. Takich, które są zgodne z Tobą i podnoszą Cię na duchu. Jeśli jest to zbyt trudne, bo jesteś teraz w ciężkiej sytuacji, to zastanów się, jak by Cię opisała osoba, która daje Ci największe wsparcie.

„Ja mogę” 

To przekonanie związane jest z poczuciem sprawstwa. Z tym, że poradzę sobie w trudnych sytuacjach lub poszukam kogoś, kto mi w tym pomoże. 

“Mogę” jest słowem-gołębiem. Oczywiście nie takim, który zanieczyszcza parapet, tylko takim, który daje nadzieję. Móc, to mieć wpływ na siebie, na swoje otoczenie. To dawać wartość innym osobom, być sprawczym i proaktywnym. A jak pamiętasz z pierwszej części tekstu, świadomość swoich kompetencji i poczucie własnej wartości są kluczowe w budowaniu odporności psychicznej. 

Co jeszcze może pomóc?

Istotnym czynnikiem w budowaniu odporności psychicznej jest właściwe poczucie własnej wartości, które wyraża się w prawidłowej samoocenie. Zaniżona  samoocena prowadzi do tego, że osoba wyolbrzymia zagrożenie, szybko się poddaje, przypiuje sobie porażki, nawet jeśli wynikają z czynników zewnętrznych. Z kolei wysokie poczucie własnej wartości dodaje siły, by działać, nie rezygnować, podejmować kolejne próby, a w chwili porażki nie załamywać się.

Im większą mamy odporność psychiczną, tym lepiej się czujemy i więcej osiągamy.

Nie masz wpływu na wszystko co dzieje się w Polsce i na świecie, ale masz wpływ na to jak do tego podchodzisz. Masz wpływ na to, czy rozkładasz ręce w poczuciu beznadziejności, czy działasz. Budowanie odporności psychicznej to proces, który możesz rozpocząć już dziś! Wystarczy Twoja decyzja 😊

Jak ja mogę Ci pomóc?

Jeśli chcesz zbudować zdrową i trwałą odporność psychiczną, to przygotowałam dla Ciebie coś jeszcze. 

Sama mierzyłam się z niskim poczuciem własnej wartości, przez długi czas doświadczałam jego skutków całą sobą. Jednak wreszcie zebrałam się w sobie i po ogromnej pracy nad sobą pokonałam wewnętrzne demony i dzisiaj pokazuję innym jak to robić. Jednocześnie wciąż z nimi walcząc, bo ta droga nigdy nie ustaje. 

Jeśli chcesz:

  • poskromić w sobie wewnętrznego krytyka
  • nauczyć się odmawiać innym
  • stawiać siebie na równi z innymi i skończyć z chowaniem się w kącie
  • realizować swoje pasje i marzenia
  • a także każdego ranka pić w spokoju ulubioną kawę

To koniecznie kliknij w przycisk poniżej i dołącz do grona osób, które dbają o siebie i budują lepszą przyszłość. 

Autorka mgr Agnieszka Czajkowska-Wendorff od 9 lat pracuje jako psycholog i terapeuta, prowadząc sesje indywidualne, warsztaty i szkolenia. Wspierała setki osób w procesie zmiany swoich przekonań i nawyków mentalnych.

Udostępnij swoim znajomym :)