Dlaczego chorujemy?

By mówić o chorobie, trzeba najpierw zdefiniować pojęcia zdrowia. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w 1946 roku wprowadziła definicję, która niezmieniona funkcjonuje do dziś. Zdrowie to całkowity fizyczny, psychiczny i społeczny dobrostan człowieka, a nie tylko brak choroby lub niedomagania.  Jak to sobie zapewnić?

W latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku Marc Lalonde, kanadyjski lekarz i ówczesny minister zdrowia i opieki społecznej w tym kraju, przedstawił koncepcję, według której zdrowie jest warunkowane przez następujące grupy czynników: styl życia w 53%, środowisko fizyczne w 21%, czynniki genetyczne w 16 % oraz opiekę zdrowotną w pozostałych 10%. 

Zgodnie z przywołaną wyżej teorią Marc’a Lalonde’a, przeważający wpływ na nasze zdrowie ma styl życia (53%), tzn. częstotliwość podejmowania aktywności fizycznej, sposób odżywiania się, przyjmowanie używek (zwłaszcza częstotliwość sięgania po tytoń i alkohol), zachowania seksualne oraz umiejętność radzenia sobie ze stresem. 

Środowisko fizyczne, w którym żyjemy, jest czynnikiem odpowiadającym za stan naszego zdrowia w 21%. Warunki środowiskowe odnoszą się do czystości wody i powietrza, warunków mieszkaniowych oraz warunków nauki i pracy, z warunkami BHP włącznie. Od niektórych czynników ciężko nam jest na co dzień uciec. Czy mamy na coś wpływ? Warte zastanowienia jest to, czy codziennymi wyborami nie przyczyniamy się do tych zanieczyszczeń i skażeń. Warto sprawdzić, jakich środków chemicznych używamy w kuchni oraz w łazience, jakie kosmetyki kupujemy, co spalamy w piecach ogrzewających nasze domy. I zmienić na proekologiczne to, co zmienić się da.

Czynniki genetyczne w ok. 16% wpływają na zdrowie człowieka. Również w okulistyce część chorób jest w pewnym odsetku dziedziczona. Dziedziczenie chorób może zachodzić w różnorodny sposób. Geny mogą mieć charakter dominujący lub recesywny, może też być przekazywana dziedziczna predyspozycja do zachorowania. Co z tego wynika? Oznacza to, że w trakcie całego życia, część chorób zapisanych w naszym kodzie DNA, może się w ogóle nie ujawnić. Na wystąpienie części z nich, tzw. ekspresję genów, mamy wpływ m.in. poprzez prowadzenie prozdrowotnego trybu życia. Zajmuje się tym nauka zwana epigenetyką i o niej będzie jeszcze więcej w dalszych rozdziałach.

Najmniej istotny wpływ na stan naszego zdrowia ma system ochrony zdrowia, a więc sposób organizacji, dostępność i jakość opieki zdrowotnej. Im sprawniej ten system działa, tym większe bezpieczeństwo zapewnia osobom, które otacza opieką. Osobiście czuję wielką odpowiedzialność za tę część systemu, w obrębie którego zawodowo działam. Uważam jednak, że nie zwalnia to innych ludzi z odpowiedzialnego dbania o siebie na każdym etapie życia, zdrowia czy choroby. System ochrony zdrowia obejmuje nie tylko aspekty związane z leczeniem, gdy już zachorujemy, ale i (a może przede wszystkim) z profilaktyką prozdrowotną. 

Czy widzisz, jak wiele możesz zrobić dla swojego zdrowia przez zmianę codziennych nawyków?

Fragment z książki dr n. med. Agaty Plech Przejrzyj Na Oczy, Cieszyn 2019

Udostępnij! Powiedz znajomym, że to ważne!

Może Cię również zainteresować...